MOTOR KONTROL CİHAZI VE MOTOR YARDIMCI AKSESURALARI
            Frenlemenin Önemi ve Çeşitleri
      Motorların enerjisi kesildikten sonra rotorun kendi ataletinden dolayı bir süre daha
dönüşünü sürdürür. Yani motorun durması için durdurma butonuna basıldığında, motor
durmayıp bir süre daha azalan bir hızla dönmeye devam eder ve sonra durur.
      Özellikle büyük güçlü motorların ebatları da büyük olduğundan, durma süreleri
uzundur. Bilhassa seri imalatta motorların durma süresi büyük önem taşır. Çünkü seri
imalatta kullanılan bir tezgâhta durdurma butonuna basıldıktan sonra parçayı değiştirmek
için motorun durması beklenir. Bu da hem zaman kaybına, hem de bazı iş kazalarına neden
olur. Halbuki motor kısa sürede durdurulursa zamandan kazanılarak daha çok iş yapılır. İşte
motorun durdurma butonuna basıldığında hemen durması için yapılan uygulamaya frenleme denir.
      Günümüzde kullanılan ferenleme çeşitleri:
Ø Balatalı frenleme
Ø Dinamik frenleme
Ø Ani durdurma’dır.
     Balatalı frenli motorların yapısı nasıldır?

    Stator ve rotor normal bir asenkron makinedeki gibi yapılır. Ancak mekanik bir
frenleme düzeneği ilave edilir. Şebekeden beslenen bir frenleme bobini ile çalışan bu
frenleme düzeni motordan ayrıdır. Bu tür motorlar genelde dış yüzeyden soğutmalıdır. Üç
fazlı asenkron motorlar standart parçalardan yapılır. Kuru tipte çalışan bir fren düzeni,
elektromanyetik bir aygıttır. Bobinden akım geçince oluşan manyetik alanın çekim kuvveti,
yay kuvvetini yener ve fren bırakılır ve fren düzeni havalandırıcının bulunduğu arka kapak
kısmına yerleştirilir. Sabit kısım fren yanındaki motor kapağını hareketli kısım ise motor
miline sabitlenir. Frenleme tepsisinin iki tarafında balata bulunur. Balatalar motorun
aşınmaya dayanıklı şekilde yapılan motor yatak kapaklarına sürtünerek frenleme yapılır.
    Sabit kısımda bulunan çekim tepsisi civatalar üzerinden kapağa bağlanır. Sınırlı eksenel
hareket yapabilir. Ayrıca dönemez ve arasında elektromıknatısın boyuna göre 0,2 ~ 0,5 mm
mesafe bulunur. Motor akımı kesildiğinde elektromıknatıs bobininden de akım geçmez.
Baskı yayları çekim tepsisi üzerinden frenleme tepsisini yatak kapağı üzerine bastırır.
Böylelikle bir fren momenti oluşur ve mil frenlenir.
      Sistemde elektromıknatısın akımı ayarlanarak baskı balatasının ve tepsinin birbirine
karşı uyguladıkları kuvvet ayarlanarak
fren momenti de ayarlanabilir. Fren bobini genellikle
doğru akımla beslenir. Bunun sebebi ise alternatif akımdaki sıfır geçiş anlarındaki momentin
de o anlarda sıfır olmasıdır. Bu ise istenen ayar fren momentinin de darbeli ve vuruntulu
çalışmasına sebep verir. Eğer fren momenti ayarlanmayacak ve sadece açma kapama
yaptırılacaksa elektromıknatıs bobini istenirse alternatif akımla da yapılabilir. Fakat yine de
denebilir ki açma kapama yaptırılacak olsa bile elektriksel bakımda iyi bir frenleme
alternatif akımla yapılamaz. Zira alternatif akımda açma kapama süresi doğru akıma
nazaran üç katı artar. Frenleme momenti akımsız durumda ve yay kuvvetiyle sağlandığından
tepsi fren aynı zamanda bir güvenlik frenidir. Zira motor çalışırken şebekeden elektrik
enerjisi kesilse bile fren kendi kedini kilitler ve düzenek durur. Fren momenti motor
momentinin yaklaşık iki katıdır.
         Frenli Motorlar
      Mekanik ve elektriksel özellikleri QS tip motorları ile aynıdır. Kasnak tarafı aksı motor kapağı pik dökümüdür.
Frenli motorlarda standart olarak 100V, D.C. gerilimle çalışan, güvenilir elektromanyetik fren mekanizması kullanılmaktadır.
Özel uygulamalar için fren voltajı değıştirilebilir.
      Enerji kesildiğinde, yay kuvveti ile fren balatasını sıkıştıran hareketli disk otomatik olarak frenlemeyi gerçekleştirir.
Tekrar enerji verildiğinde manyetik olarak geri çekilen disk fren balatasını serbest kalmasını sağlayarak milin hareketini imkân sağlar.
Fren balatası asbestsiz malzemeden yapılmış olup uzun ömürlüdür. Ayar halkası yardımıyla fren momenti değıştirilebilir.
                 Çalışma Sistemi

     Elektromanyetik frenlerin iki sürtünme yüzeyi ve bu yüzeylerin arasında balata bulunur.
Fren torku, bobine DC gerilim uygulanmadığı zaman baskı yaylarının kuvveti ile
balatanın sürtünme yüzeyleri, iki flanş arasında sıkıştırılması sonucunda oluşturulur.
Fren bobininin beslenmesiyle fren gövdesinde manyetik alan oluşturulur ve fren baskı
flanşı elektromıknatısa doğru çekilir. Bu durumda rotor mili üzerine çoklu dişli düzenek ile
takılmış olan balata serbest kalır.

Gerilim kesilince manyetik alan yok olur ve yayların kuvveti ile baskı pleyti balatayı
sıkıştırır, bu suretle motor frenlenmiş olur. Frene gerilim uygulanmadığı sürece fren yayların
yaptığı baskı nedeni ile kapalı durumdadır. Gerilim uygulandığında elekromanyetik kuvvet
yay baskısını yenerek freni açar. Resim 4.3’te yay baskılı elektromanyetik fren motoru
resimleri verilmiştir.
hız kontrol sürücüsü
hız ayarlı motor
inverter
inverter nedir ?
motor kontrol
ac sürücü
ac drive
dinamik frenleme
frekans invertörü
frekans çeviriciler
softstarter
softstarermi invertermi
Servo sistem
Uzaktan kumanda
ampermetre
devir ölçer
devir göstergesi
frekans kontrolü
takometre
otomasyon panoları
pompa kontrol
buton
kontaktör
sigorta
şalter
Şalt
softstarter
yumuşak yolvericiler
termik
spindle motor
step motor sürücü fiyatları
redüktörlü motor fiyatları
servo motor fiyatları
hız kontrol cihazı fiyatları
motor fiyatları
inverter fiyatları.html
       Balatalı Frenleme

    İki adet balata aracılığı ile motor kasnağının sıkılarak
durdurulmasına
balatalı frenleme denir. Genellikle
asansörlerde ve vinçlerde kullanılakullanılan balatalı
frenleme, motor fabrikaları tarafından özel olarak
üretilen motorlara uygulanır.

   Bu çeşit frenlemede motorun kasnağı bir yay
aracılığıyla iki balata tarafından sıkılır.Balatalı
frende bulunan bir elektromıknatıs enerjilendiğinde
balataları açarak motor kasnağını serbest bırakır.
Balatalı frenin ( A ) bobini frenleyeceği motorun uçlarına
bağlanır.Motor çalışmaya başladığında elektromıknatısın
bobini enerjilenir. Balatalar motor kasnağından ayrılır.
Bu anda motor henüz şebekeye bağlandığından, yol
alarak normal çalışmasına başlar. Durdurulmak
istendiğinde motor elektriksel olarak şebekeden ayrılır.
Aynı anda (A) fren bobininin de enerjisi kesilmiş olur.

     Resimdeki motorda ilave mekanik kol montajı ile
yayının etkisiyle balatalar motor kasnağını sıkar. Motor
kasnağı ile balatalar arasındaki mekanik sürtünme,
kuvveti motoru çok kısa bir zaman içinde durdurur.
Balatalı frenler asansör ve vinç benzeri düzeneklerde
kullanılan motorların frenlenmesinde sıkça kullanılır.
      Yay Baskılı Elektromanyetik Frenler

     Çok geniş bir uygulama alanına sahip olan elektromanyetik frenler, elektrik
motorlarında hassas ve kararlı frenleme yapar. DC ve AC gerilimlerle çalışmaktadırlar.
Genellikle DC gerilimle çalışır. Resim'de yay baskılı elektromanyetik fren resimleri ve
fren bobinin resmi verilmiştir.
     Elektromanyetik frenlerin uygulama alanları; makinalar, vinç, asansör, ağaç işleme
makineleri, metal işleme makineleri, ambalaj makineleri sanayi, bant, konveyör sanayi,
değişik endüstriyel uygulamalardır.
balatalı ac motor
frenli motorlar
motor freni iç yapısı
Fren balatalı motor
inverter,plc,otomasyon
inverter fren direnci
dc frenleme
dinamik frenleme
Motorları frenleme ile ilgili aşağıdaki
başlıklarada göz atabilirsiniz.
Köprü diyot
Balata kontrolünde dc gerilim elde
etmek için Köprü diyot kullanmak en
pratik metodlardan biridir.