inverter,plc,otomasyon
HIZ KONTROL CİHAZI VE HIZ KONTROL CİHAZI YARDIMCI AKSESURALARI
DC motor sürücüleri ve dc sürücüler hakkında temel kriterler
DC motor sürücüleri (doğru akım inverterleri )

DC motor sürücüler basit yapıda ve ucuz olmalarından dolayı sıkça kalkış, durma,
frenleme ve devir yönü degisimi gerektiren çeşitli endüstriyel
uygulamalarda hala yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ayrıca DC motor
sürücüsünün hız ve moment kontrolü indüksiyon motor
sürücüsüne göre daha basit oldugundan, endüstride kullanımı önemli avantajlar
sağlamaktadır.
Dikkat !! firmamızda Dc motor ve Dc sürücü satışı,montajı
ve diğer tamir,bakım hizmetler YOKTUR.
Kolay kontrol edilebilme ve yüksek performans gibi üstünlüklere sahip olan doğru
akım (DA) motorlarının hızları geniş sınırlar içerisinde ayarlanabilmektedir. DA
motorları endüstride hızlı taşımacılık, elektrik trenleri, elektrikli taşıtlar, elektrikli
vinçler, yazıcı, disket sürücü, kagıt endüstrisi gibi yerlerde ayarlanabilir hız ve hassas
konumlandırma uygulamalarında kullanılırlar.

Son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte ev aletleri uygulamalarında,
düşük güçlü ve düşük maliyet istenen ayarlanabilir hız gereken yerlerde
yaygın bir kullanım alanı bulmuştur .
Geniş uygulama alanı bulmasının diger bir sebebi de alternatif akım (AA)
motorlarına göre
kontrolünün daha kolay olmasıdır. AA motoru sürücüleri
ile kıyaslandıgında, DA motoru sürücü devrelerinin basit ve ucuz olması
ayarlanabilir hız uygulamalarında DA motorunu ön plana çıkarmıstır .

DA sürücülerinin uygulamasında kullanılan
analog sürücüler, analog devre elemanları ve uygulanan karmaşık kontrol semaları
gibi dezavantajlara sahiptir. Yarı iletken teknolojisindeki gelişmeler mevcut olan
sistemlerden daha küçük olan, daha hızlı işlem yapabilen, ekonomik ve ayarlanabilir
hızlı sürücüleri denetleyiciler ile yapmak mümkün olmuştur . Denetleyici
tabanlı ayarlanabilir hızlı motor sürücüleri endüstriyel otomasyonun gelişmesinde de
önemli rol oynamıstır . Ayrıca denetleyiciler şebekede güç katsayı düzeltmek
için, ölçü aletlerinde, sıcaklık kontrolü gibi birçok endüstriyel uygulamada yaygın
olarak kullanılmaktadır .
DA sürücülerde hız kontrol teknolojisi oldukça gelişmiştir. DA motor sürücülerinin
günümüzdeki teknik durumu çeyrek yüzyıl öncesine kıyasla çok ileridedir.
Teknolojik yarış çağı olan günümüzde rekabet elektronik alanda meydana
gelmektedir. Haberleşme, endüstri, tıp, ulaşım, askeri ve daha birçok alanda
elektroniğin kullanılmadıgı alan kalmamıştır. Özellikle çok fazla karmaşık
uygulamalarda sayısal sistemlere geçildikten sonra yapılan tasarımlar daha kolay,
güvenli ve ekonomik olmaya başlamıştır.
Doğru akım Motor Sürücü Esasları ;DA motor kontrolü genelde thyristör köprüleri ile uç gerilimi değiştirilerek yapılır
Önemli bir nokta, uygulanan gerilim DA motorun plaka değerlerinde tanımlanmış olan değerinden büyük olamaz. Armatür sargıları genelde
500 V DA’ya göre yapılmıştır. Dolayısıyla uç gerilimi ile ayarlamalar 0 ile 500 volt arasında olmalıdır.

Temel uygulamalar
DA sürücü sistemleri motorun istenilen hızda dönmesine yardımcı olurlar. Hız ayarı yapılarak da bir nevi tork ayarı yapmış oluruz.
DC Motor Sürücü Çeşitleri ; 1 bölgede kontrol için DC sürücüleri 6 adet thyristöre ihtiyaç duyarlar. Bunun yanında, hız-tork
diyagramında dönüş yönüne göre ve torkun yönüne göre 4 bölgede kontrol vardır.
4 bölgede kontrol yapmak için ise 12 adet
thyristöre ihtiyaç duyulmaktadır.
DC Motorun Dönüş Yönünü Değiştirmek Bunun için bilinen 2 yol vardır; armatür uçlarını değiştirmek ve uyarmanın uçlarını değiştirmek.
Ters Yönde Frenleme
4 bölgede kontrol sistemi sayesinde çok kolay
bir şekilde motorun yönü uç gerilimleri ile
oynanarak değiştirilebilir. Bunun için 2 diyot
köprüsünü kullanmak gerekir; regen ve
sürücü köprü sistemlerini.
Regeneratif Frenleme
4 bölgede kontrol motorun tam kontrol sistemi
için kullanılır. Ancak biz burada motor
frenleme konusunun altında bahsedeceğiz.
Bu sistemin çalışmasını şu şekilde anlatabiliriz;
eğer motor uç gerilimi aniden kesilirse, motor
yükünden dolayı bir eylemsizlik momenti
gösterir. Böylece motor bir generatör olarak
davranır. Yani motor mekanik enerjiyi elektrik
enerjisine çevirir. Buna benzer bir olay şu an
yaygınlaşmaya başlayan Hibrit Motorlu
arabalarda da kullanılmaktadır.
Araba rampadan aşağı inerken
motor elektrik üretir.
     Frenleme Tipleri Tek bölgede motoru durdurmak için basitçe uygulanan gerilim kaldırılır ve motor atalet momentine göre durur.
Alternatif olarak ise uygulanan gerilim aniden değil de yavaş yavaş kaldırılır ve böylece motor fazla sarsılmadan yavaş yavaş durur.

     Dinamik Frenleme Bu frenleme sistemi tek bölgeli motor kontrolünde motoru hızlıca durdurmak için uygulanır.
Unutulmaması gereken bir nokta; bu frenleme sistemi ani olarak uygulandığından motorda ısınmalara sebep olur.
Dolayısıyla ardarda yapılan 3 frenlemeden sonra motor en aşağı 15 dakika soğumaya bırakılmalıdır. Dinamik frenlemede armatür
sargılarına bir direnç ve kapasite elemanı paralel olarak bağlanır. Böylece uç gerilimi kesilen motorun, içindeki zıt elektromotor kuvveti
direnç ve kapasite elemanı üzerinden boşaltılmış olur .
DA Motorunun 4 Bölgede Kontrolü
4 bölgede kontrolü sağlayabilmemiz için gerilim kesilince motorun içinde kalan zıt elektro motor kuvveti sıfırlanmaladır. Bunun en mantıklı yolu,
elektrik enerjisini tekrar şebekeye geri vermektir. Bunu regeneratif frenleme sistemi denen sistemle yapabiliriz. Regeneratif frenleme için
devreye ikinci bir köprü katı konmalıdır. Birinci köprü sistemi motoru sürmek için; ikinci sistem ise motordaki enerjiyi alternatif akıma çevirip
şebekeye geri vermek içindir. İşte buna regen, bu sisteme de komplesi ile regeneratif frenleme denir.
Regeneratif Ve Dinamik Frenleme Sistemlerinin Karşılaştırılması Regeneratif ve dinamik frenlemede maksimum hızdan nominal hıza düşmesi
için aynı oranda enerji gerekir. Çünkü motorun temel hıza kadar inmesinin sebebi uyarmanın kesilmesidir. Yani maksimum hız ile minimum
hız arasındaki farkı oluşturan unsur aşırı uyarmadır, o da olmayınca motor sert bir şekilde nominal hızına geriler. Önemli olan nominal hızdan
sonraki kısımdır.
Regeneratif frenlemede motor sıfır hıza hemen düşerken, dinamik frenlemede bundan bahsetmek söz konusu değildir.
Bunlara ek olarak; regeratif frenlemede, dinamik frenlemedeki gibi bekleme veya soğutma gibi bir ihtiyaca gerek yoktur
FDC Motorun Sürülmesi
Üç fazlı fırçasız DC motorun
sürülmesi anlamak için Şekil
1.24’ü takip edeceğiz. Burada
anlamayı kolaylaştırmak
bakımından rotor konumunu
tesbit için optik metot
kullanılmıştır.
Hall sensörlü algılama yöntemini
akabinde vereceğiz.
Fırçasız DC Motor
Geleneksel DC motor, kullanım kolaylığı ve özellikleri itibarıyla geniş bir kullanım alanı bulsa da komütatöre ve fırçaya bağımlı oluşu bazı yerlerde
kullanımına sınırlama getirmektedir. Fırçaların aşınmaya müsait olması zaman içinde bakımını gerektirmektedir. Böyle bakıma muhtaç bir
motorun disket ya da CD sürücü gibi sabit dönme sayısı istenen yerde kullanılırsa, ilerleyen zamanlarda dönme sayısında bir değişiklik olacaktır.
Komütatör ve fırçanın yerini yarı iletken anahtar alırsa fırçasız DC motorlar elde edilir.

Fırçasız DC(FDC) motorun yapısı, AC senkron motoruna benzemektedir. Rotor tarafından sağlanan manyetik alan ile stator tarafından sağlanan
manyetik alan aynı frekansta döner. Harddisk, CD sürücüler gibi elektronik aygıtlarda kullanılan FDC motolar, üç fazlıdırlar. Yani statoru 3 ayrı
sargıdan oluşmaktadır. Mikroişlemci soğutma fanlarında kullanılan motorlar ise 2 fazlıdır. Stator sargıları çok fazlı AC motorlarda olduğu gibi
sarılır. AC motorlarından farkı, sargıları sürmek için rotor konumlarının algılanması gerekir. Bu da optik sensör ya da Hall sensörü adı verilen
alan etkili sensörlerle sağlanmaktadır.
Rotor, FDC motorlarda statorun içinde olduğu gibi statorun dışına da yerleştirilir. Ş  CD sürücüden çıkarılan motorun yapısı
görülmektedir. Dâhilî rotor haricî stator yapılı motorlar daha düşük atalet momentine sahiptir.